Атаксиа гэж юу вэ?

Атаксиа гэж юу вэ?

Бусдад түгээгээрэй

Атаксиа гэдэг нь булчингийн үйл ажилгааны зохицуулалт эсвэл хяналттай холбоотой асуудалд хэрэглэгддэг нэр томъёо юм. Атакси өвчтэй хүмүүс ихэвчлэн хөдөлгөөн, тэнцвэр, үг хэлний гэх мэт зүйлсийн асуудалтай тулгардаг.

Атакси нь хэд хэдэн өөр хэлбэртэй байдаг бөгөөд төрөл тус бүр өөр өөр шалтгаантай байдаг.

Атакси гэж яг юу вэ?                 

Атаксиа нь булчингийн хяналт эсвэл зохицуулалтыг бууруулдаг.

Энэ нь янз бүрийн хөдөлгөөнд нөлөөлж болно:

  • алхах
  • идэх
  • ярих
  • бичих

Таны тархины хөдөлгөөнийг зохицуулдаг хэсгийг cerebellum гэдэг. Энэ нь brainstem-ийн дээгүүр тархины суурь хэсэгт байрладаг.

Тархины  болон түүний эргэн тойронд байрлах мэдрэлийн эсүүдийн эвдрэл, доройтол нь атакси үүсгэдэг. Эцэг эхээсээ өвлөж авсан генүүд нь атакси үүсгэж болно.

Атакси нь ямар ч насны хүмүүст нөлөөлдөг. Энэ нь ихэвчлэн явцуу байдаг тул цаг хугацаа өнгөрөх тусам шинж тэмдгүүд улам бүр дорддог. Өвчний явц нь хувь хүнээс гадна атаксын төрлөөс хамаарч өөр өөр байж болно.

Атаксиа ховор тохиолддог. АНУ-д 150,000 орчим хүн ийм өвчтэй байдаг гэсэн тооцоо байдаг.

Төрөл ба шалтгаан

Атакси нь:

  • удамшлын
  • олдмол
  • идиопатик байдаг.

1.Удамшлын атакси

Эцэг эхээсээ өвлөн авсан тодорхой генүүдийн мутацийн улмаас удамшлын атаксиа үүсдэг. Эдгээр мутаци нь мэдрэлийн эдийг гэмтээх эсвэл доройтоход хүргэдэг бөгөөд энэ нь атаксийн шинж тэмдэг үүсгэдэг.

Удамшлын атакси нь ихэвчлэн хоёр өөр аргаар дамждаг:

Доминант. Эцэг эхийн аль нэгээс нь мутаци бүхий генийг өвлөж авбал өвчин тусна.

Рецессив. Эцэг эх хоёулангаас нь мутаци бүхий генийг өвлөж авбал өвчин тусна.

Доминант генээр удамшсан атаксиа өвчинд:

  • Spinocerebellar ataxia
  • Episodic ataxia гэх мэт

Рецессив генээр удамшсан атаксиа өвчинд:

  • Friedreich’s ataxia
  • Ataxia telangiectasia

2.Олдмол атаксиа

Олдмол атакси нь удамшлын генээс ялгаатай нь гадны хүчин зүйлүүд, тухайлбал гэмтэл зэрэг мэдрэлийн гэмтлээс болж үүсдэг.

Олдмол атакси үүсгэж болох зарим жишээнд дараахь зүйлс орно.

  • толгойн гэмтэл
  • цус харвалт
  • тархи болон хүрээлэн буй орчныг хамарсан хавдар
  • менингит, ХДХВ, салхин цэцэг зэрэг халдварууд
  • тархины саажилт
  • аутоиммун эмгэг, тухайлбал multiple sclerosis, паранеопластик синдром
  • бамбай булчирхайн дутагдал
  • витамины дутагдал, үүнд витамин В-12, Е витамин эсвэл тиамин орно
  • барбитурат, тайвшруулах, химийн эмчилгээний эм зэрэг зарим эмэнд үзүүлэх хариу урвал
  • хар тугалга, мөнгөн ус гэх мэт хүнд металлын хордлого, эсвэл уусгагч, тухайлбал будаг шингэрүүлэгч
  • согтууруулах ундааг удаан хугацаагаар зүй бусаар ашиглах

3.Идиопатик

Заримдаа атакси үүсэх тодорхой шалтгааныг олж чадахгүй. Эдгээр үед идиопатик гэж үздэг.

Атаксийн шинж тэмдгүүд юу вэ?

Атаксийн хамгийн нийтлэг шинж тэмдгүүд

  • тэнцвэртэй холбоотой асуудлууд, үүнд болхи алхах, тэнцвэргүй алхах, байнга тэнцвэрээ алдаж ундаг
  • бичих, жижиг зүйл авах, хувцас товчлох гэх мэт хөдөлгөөний нарийн даалгавартай холбоотой асуудал
  • ойлгомжгүй ярих
  • Бие чичрэх эсвэл булчингийн агчил
  • хооллох, залгихад бэрхшээлтэй байдаг
  • нүдний хэвийн бус хөдөлгөөн

Атаксийн шинж тэмдгүүд нь атаксын төрөл, түүний хүнд байдлаас хамаарч өөр өөр байж болохыг санах нь чухал юм.

Хэрхэн оношилдог вэ?

Оношлогоо хийхийн тулд таны эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээ үзүүлэгч эхлээд өвчний түүхийг асууна. Тэд таныг удамшлын атаксиа өвлөж авсан түүхтэй эсэхийг асуух болно.

Мөн тэд таны ууж буй эм, архины хэрэглээний талаар асууж магадгүй юм. Тэд дараа нь биеийн болон мэдрэлийн үзлэг хийх болно.

Эдгээр шинжилгээнүүд танд дараахь зүйлийг үнэлэхэд тусална.

  • зохицуулалт
  • тэнцвэр
  • хөдөлгөөн
  • рефлексүүд
  • булчингийн хүч
  • санах ой ба төвлөрөл
  • хараа
  • сонсгол

Таны эрүүл мэндийн үйлчилгээ үзүүлэгч нэмэлт шинжилгээ хийлгэх хүсэлт гаргаж болно, үүнд:

  • Дүрс оношилгоо-тархины зураг авхуулах
  • Цусны шинжилгээ
  • Генийн шинжилгээ
  • Нугасны шингэний шинжилгээ

Атаксийг хэрхэн эмчилдэг вэ?

Тодорхой эмчилгээ нь атаксын хэлбэр, хэр зэрэг хүнд байхаас хамаарна. Зарим олдмол атаксийн үед халдвар, витамины дутагдал зэрэг үндсэн шалтгааныг эмчлэх нь шинж тэмдгийг бууруулдаг.

Олон төрлийн атаксыг эмчлэх арга байхгүй. Гэсэн хэдий ч өвчний шинж тэмдгийг багасгах эсвэл удирдах, амьдралын чанарыг сайжруулахад туслах хэд хэдэн арга хэмжээ байдаг.Үүнд:

Эмийн эмчилгээ. Зарим эмүүд нь атаксийн үед үүсэх шинж тэмдгийг арилгахад тусалдаг.

  • мэдрэлийн өвдөлтийн үед амитриптилин эсвэл габапентин
  • булчин сулруулах эмүүд
  • сэтгэл гутралын эсрэг эмүүд

Дэмжих төхөөрөмжүүд. Жишээлбэл тэргэнцэр, таяг

Физик эмчилгээ. Физик эмчилгээ нь хөдөлгөөнтэй, тэнцвэртэй байхад тусална. Энэ нь булчингийн хүч чадал, уян хатан байдлыг хадгалахад тусална.

Ярианы эмчилгээ. Хэл ярианд өөрчлөлт гарсан хүмүүст бусадтай ойлголцоход болон ярианы чадамжийг дээшлүүлэхэд чиглэсэн эмчилгээ.

Эх бэлтгэсэн:Pentadice

Эх сурвалж: https://www.healthline.com/health/ataxia


Бусдад түгээгээрэй
Анагаах ухаан